Lokma Aracı: Kazan, Enerji ve Hijyen Açısından Neye Dikkat Edilmeli?

Aşağıdaki teknik değerler üretici föylerinden, kurallar mevzuat.gov.tr'deki metinlerden alındı. Türk üreticilerin lokma kazanı için okunabilir bir teknik föy bulamadık. Bu yüzden kazan değerleri için, donut kızartmak üzere yapılmış açık kazanlı fritözlerin föylerine baktık. Belediyeye ya da itfaiyeye bağlı konularda sizi o kuruma yönlendirdik.

Bu yazı 29 Eylül 2026 tarihindeki mevzuata ve üretici belgelerine göre hazırlandı. Fiyat ve harç tutarı vermedik.

Lokma aracını sıradan bir food truck'tan ayıran ne?

Fabrikamızda ürettiğimiz Lokmana, lokmanın yerinde pişirilip servis edildiği bir panelvan. Hamur hazırlığı, kızartma ve şerbetleme araç içinde yapılıyor, böylece tatlı düğünlerde, mevlitlerde, açılışlarda ve toplu etkinliklerde sıcak servis ediliyor. Tatlıcı Melik için ürettiğimiz beyaz panelvanda da lokma içeride hazırlanıp kızartılıyor ve şerbetleniyor.

Bu iş akışı, burger ya da kahve aracından farklı üç soru doğuruyor. Okuduğumuz açık kazanlar bir tezgâh fritözünden çok daha fazla yağ alıyor. Kızgın yağın hemen yanında şerbet ve su var. Kullanılmış kızartma yağı için de ayrı bir yönetmelik var. Genel üretim düzenini food truck imalatı sayfamızda anlattık.

Kazan: gazlı mı, elektrikli mi?

Üretici föylerinde okuduğumuz değerler şöyle:

Tablodaki 44.000 BTU/saat, bizim çevirimizle yaklaşık 12,9 kW ısı girdisine denk geliyor. Belshaw'ın termostatlı gazlı modelleri için föy "elektrik gerekmez" diyor.

Farkı en iyi elektrikli büyük kazan gösteriyor. Tek fazda 46–53 amper çeken bir cihaz, jeneratörün ya da şebeke bağlantısının en baştan buna göre seçilmesini gerektirir. Lincat da 3 kW'ın üstündeki fritözlerin nitelikli bir elektrikçi tarafından bağlanmasını istiyor. Gazlı kazanda elektrik yükü küçülüyor, ama bu kez gaz tesisatı ve davlumbaz öne çıkıyor. Lincat gazlı cihazların yetkili bir kişi tarafından kurulmasını, hortumun ticari mutfak cihazlarına uygun olmasını ve cihazın yakınına bir kapama vanası konmasını yazıyor.

Bizim okumamız şu: kazanı enerji sisteminden önce seçin. Jeneratörün kaç kVA olacağını gösteren bir kaynak bulamadık. Kazanın ve diğer cihazların etiket değerlerini ve faz bilgisini bir listede toplayıp üreticiye ve elektrik mühendisine sorun. Diğer cihazların güç değerlerini food truck ekipmanları rehberimizde topladık.

Kazanın ağırlığı

Belshaw 618L'nin sevkiyat ağırlığı 118 kg, içine 37 kg yağ giriyor. Gazlı 718'de bu değerler 135 kg ve 56 kg. Sevkiyat ağırlığına ambalaj dahil olabilir, net ağırlık föyde yazmıyor. Yine de bu sayılar, dolu bir kazanın aracın yük hesabında ne kadar yer tuttuğunu gösteriyor.

Kızgın yağ ve yangın

Belshaw kılavuzları kızgın yağ için açık uyarılar içeriyor:

• Su ile kızgın yağ hiçbir zaman temas etmemeli. Nem yağın sıçramasına ve ciddi yanıklara yol açıyor.
• Kazan yağla taşacak kadar doldurulmamalı.
• Temizlikten sonra kazan tamamen kurutulmalı. Kılavuz aksi halde yağın taşıp yangına yol açabileceğini yazıyor.
• Gazlı kazanda yağ 224 °C'yi geçerse yüksek sıcaklık emniyeti elektrik ve gazı kesiyor.
• Gaz kaçağı asla alevle kontrol edilmemeli.

Belshaw cihazın zemine cıvatayla sabitlenmesini, yanlardan 51 mm ve arkadan 153 mm boşluk bırakılmasını istiyor. Gazlı kazanın kılavuzu yağ filtreli bir davlumbazı da şart koşuyor. Föy ise davlumbazı, temiz hava beslemesini ve söndürme sistemini alıcının yerel kurallara göre sağlamasını bekliyor. Kılavuzlar araç içi kullanımdan hiç söz etmiyor. Kazanın bir araçta nasıl sabitleneceğini üreticiye ve imalatçıya sorun.

Bizim okumamız şu: lokmada şerbet ve yıkama suyu kazana çok yakın çalışıyor. Yerleşimde şerbet tezgâhını ve eviyeyi, sıçrayan su kazana ulaşmayacak biçimde ayırmak gerekiyor.

Mevzuat ne diyor?

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'in 109. maddesi LPG tüpleri için kurallar koyuyor. Tüpler dik durmalı. Tüple cihaz arasında hortum gerekiyorsa en fazla 150 cm uzunluğunda, standarda uygun eksiz hortum kullanılmalı ve bağlantılar kelepçeyle sıkılmalı. Kapalı ya da az havalanan bir yerde tüp varsa orası havalandırılmalı. Tüp güneşe ve ısıtıcılara yakın durmamalı. Tüp değiştirilirken kaçak, köpüklü sabunla kontrol ediliyor.

Aynı yönetmeliğin 57. maddesi, bir anda 100'den fazla kişiye hizmet veren mutfakların davlumbazına otomatik söndürme sistemi istiyor. Yönetmeliğin kapsam maddesi hareketli tesisleri de sayıyor, ama bir satış aracına uygulanıp uygulanmadığını açıkça yazan bir hüküm bulamadık. Aracınız için ne istendiğini itfaiyenize ve belediyenize sorun.

İşyeri ruhsatı yönetmeliği de pişirme bölümündeki duman ve kokuyu tahliye edecek bir baca sistemi ve yangına karşı önlem istiyor. Yönetmelik bu ortak şartlardan hangilerinin mobil birime uygulanacağını ayrıca yazmıyor, belediyenize sorun.

Hayır lokması: ücretsiz dağıtım da gıda mevzuatının içinde

5996 sayılı Kanun "piyasaya arz" tanımında ürünün "bedelli veya bedelsiz" sunulmasını aynı saymış. Gıda işletmecisi tanımı da "kâr amaçlı olsun veya olmasın" diye başlıyor. Kanun yalnızca kişisel tüketim için hazırlanan gıdayı kapsam dışında bırakıyor.

Kayıt ve onay yönetmeliğinde dar bir istisna var. Kermes ve kültürel etkinlik gibi yerlerde, gıdanın "bireysel gönüllüler tarafından yardım amaçlı" ve küçük ölçekte hazırlandığı yerler kapsam dışında. Bizim okumamız şu: bir aile ya da dernek lokmayı bir işletmeye döktürdüğünde lokmayı hazırlayan gönüllü değil, bir işletmedir. Bu yüzden Gıda Hijyeni Yönetmeliği'nin taşınabilir işletmeler için koyduğu şartlar hayır lokması yapan araca da uygulanır.

Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'na göre gıda üretim ve satış yerlerinde çalışan herkesin, işi bizzat yapan sahibi dahil, hijyen eğitimi alması gerekiyor. Eğitim en az sekiz saat sürüyor.

Belediye izni

5393 sayılı Kanun belediyeye izinsiz satış yapan seyyar satıcıyı durdurma yetkisi veriyor. Ücretsiz dağıtımı ayrıca düzenleyen ulusal bir hüküm bulamadık. Bazı belediyelerin kendi kalemleri var. Kadıköy Belediyesi'nin zabıta hizmet tablosunda "Ürün Dağıtım İzin Talebi" diye bir hizmet geçiyor, dilekçe ve ücret ödemesi isteniyor. Bu iznin lokma dağıtımını kapsayıp kapsamadığı tabloda yazmıyor.

Bizim okumamız şu: aracı cadde ya da meydan gibi kamu alanına çekecekseniz, 2464 sayılı Kanun'daki işgal harcı gündeme gelebilir. Düğün salonu ya da cami avlusu gibi özel alanlar için bir kural bulamadık. Dağıtım yapacağınız yerin belediyesine önceden sorun. Belediye örneklerini seyyar satış izni rehberimizde topladık.

Hijyen: dar alanda neyin nereye konacağı

Gıda Hijyeni Yönetmeliği'nin 12. maddesi taşınabilir işletmeler için yazılmış. Gerekli durumlarda el yıkama ve kurulama düzeni, pürüzsüz ve korozyona dayanıklı temas yüzeyleri, ekipman temizliği için yer ve yeterli miktarda içilebilir su istiyor. Atıklar hijyenik biçimde depolanıp uzaklaştırılmalı, gıdanın sıcaklığı korunup izlenmeli.

Lokmada hamur, kazan, şerbet ve servis aynı hattın üzerinde. Yönetmeliğin 14. maddesi ekipmanın, kendisinin ve çevresinin temizlenebileceği biçimde yerleştirilmesini istiyor. Kazanın çevresi de temizlenebilir kalmalı. Sabit işletmeler için yazılan tuvalet ve lavabo maddeleri mobil birime doğrudan uygulanmıyor. Belediyenizin ayrıca bir şey isteyip istemediğini sorun.

Kullanılmış kızartma yağı

Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, kullanılmış kızartmalık yağları açıkça kapsıyor. Temel kurallar şunlar:

• Atık yağ kanalizasyona, toprağa ya da suya dökülemez. Yemeklik yağa karıştırılamaz.
• Diğer çöplerden ayrı, sızdırmaz ve korozyona dayanıklı kaplarda biriktirilir.
• Kabın üzerinde "bitkisel atık yağ" yazmalı ve içine başka bir şey karıştırılmamalı.
• Yağı yalnızca çevre lisanslı geri kazanım ya da ara depolama tesisleri toplayabilir.
• İşletmeler bu tesislerden biriyle yıllık sözleşme yapmak zorunda.

Belediyeler de atık yağın kanalizasyona dökülmesini denetlemekle görevli. Bizim okumamız şu: araçta kapaklı ve etiketli bir atık yağ bidonu için baştan yer ayrılmalı. Mobil bir işletmenin sözleşmeyi hangi belediyeye bildireceğini bulamadık, belediyenize ya da çevre il müdürlüğüne sorun.

Motorlu mu, çekme tip mi?

Bu yazıda andığımız iki lokma aracı da panelvan. Panelvan, kanuna göre azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen kamyonetin bir türü ve B ehliyetle kullanılıyor. Mevcut bir panelvanı dönüştürmek tadilat sayılıyor. Dingil tadilatı dışında bu tadilat azami yüklü ağırlığı artıramıyor. Bizim okumamız şu: mevzuat mutfak donatımını yük saydığı için ağır bir kazan ve dolu su tankları taşıma payından düşer. Motorlu bir araçla satış yapan kişi esnaf muaflığından da yararlanamıyor.

Çekme tip araçta durum farklı. 1 Temmuz 2025'ten itibaren üretilen römorklar, 750 kilograma kadar olanlar dahil, noterde ayrı tescil ediliyor. B ehliyetle 750 kilograma kadar römork çekilebiliyor, 3.500 kilograma kadarı için genel kural BE. B ehliyet sahibi, eğitimi tamamlama ya da sınavı geçme şartıyla 4.250 kg'a kadar birleşik araç da kullanabiliyor; bunu sürücü kursunuza sorun. Araç tiplerini food truck nedir yazımızda karşılaştırdık.

Teklif için hazırlamanız gerekenler

• Kazanın markası ve modeli, varsa teknik föyü ve kurulum kılavuzu. Henüz seçmediyseniz gazlı mı elektrikli mi düşündüğünüz.
• Bir etkinlikte ya da günde kaç porsiyon servis etmeyi beklediğiniz.
• Aracın hayır lokması için mi, satış için mi, yoksa ikisi için mi çalışacağı.
• Panelvan mı, çekme tip mi istediğiniz. Elinizde bir araç varsa ruhsat bilgileri.
• Enerjinin jeneratörden mi, şebekeden mi geleceği.
• Hamurun araçta mı hazırlanacağı ve şerbetin nerede tutulacağı.
• Belediyenizin ve itfaiyenizin davlumbaz, söndürme ve gaz tüpü için söyledikleri.

Sık sorulan sorular

Lokma aracı ne kadar?

Her araç siparişe özel üretildiği için tek bir fiyat yok. Teklifi araç tipi ve gövde ölçüsü, kazan ve diğer mutfak donanımı, enerji ve su sistemleri, marka uygulaması ve teslimat belirliyor.

Hayır lokması dağıtmak için izin gerekir mi?

Ücretsiz dağıtımı düzenleyen ulusal bir izin bulamadık. Bazı belediyelerin "ürün dağıtım izni" gibi kalemleri var, kapsamları değişiyor. Dağıtım yapacağınız yerin belediyesine sorun. Gıda mevzuatı ise bedelsiz sunulan yiyeceği de kapsıyor.

Lokma kazanı gazlı mı elektrikli mi olmalı?

İkisi de mümkün. Okuduğumuz elektrikli açık kazan tek fazda 46–53 amper çekiyor, bu da güçlü bir enerji sistemi demek. Gazlı modelde elektrik yükü çok küçük, ama gaz tesisatı gerekiyor. Okuduğumuz kılavuzlar iki tipte de davlumbaz istiyor.

Kullanılmış kızartma yağı nereye atılır?

Kanalizasyona ya da toprağa dökülemez. Ayrı ve etiketli kaplarda biriktirilip çevre lisanslı bir geri kazanım ya da ara depolama tesisine verilir. İşletmelerin bu tesislerden biriyle yıllık sözleşme yapması gerekiyor.

Kazan seçimi, enerji sistemi ve aracın tipi birbirine bağlı. Bunları birlikte konuşmak için teklif formundan bize ulaşabilirsiniz. Önce birkaç soruyla ihtiyacınızı netleştiriyor, ardından çizim ve teklif gönderiyoruz. Üretim tarafını food truck imalatı sayfamızda anlattık.

İlgili rehberler

• Büfe Karavan Alırken Nelere Dikkat Edilmeli? Sıfır ve İkinci El Karşılaştırması
• Döner Food Truck ve Döner Karavanı: Ocak, Davlumbaz ve Servis Düzeni
• Hamburger Food Truck ve Hamburger Karavanı: Izgara, Davlumbaz ve Gaz Tesisatı
• Dondurma Karavanı: Soğutma, Enerji ve Satış Düzeni

Kaynaklar

• Belshaw, Open Kettle Donut Fryers (Electric) 618L, 624, 634 teknik föyü
• Belshaw, Open Kettle Gas Fryers 718, 724, 734 teknik föyü
• Belshaw, Open Kettle Gas Fryer 718/724/734 kullanım kılavuzu (2026)
• Belshaw, 618L-624-634 Electric Fryer kullanım kılavuzu
• Lincat DF39 ürün sayfası
• Lincat Silverlink 600 elektrikli fritöz kılavuzu
• Lincat Silverlink 600 gazlı fritöz kılavuzu
• Öztiryakiler OFEI 4070 ürün sayfası
• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, md. 2, 57, 109
• İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, Ek-1 A
• 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, md. 2, 3
• Gıda Hijyeni Yönetmeliği, md. 2, 10–12, 14
• Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik, md. 2, 4, 12
• Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, md. 126
• Hijyen Eğitimi Yönetmeliği, md. 6
• 5393 sayılı Belediye Kanunu, md. 15
• 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, md. 52
• Kadıköy Belediyesi Zabıta Müdürlüğü kamu hizmet standartları
• Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, md. 2, 4, 5, 8, 10, 14
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, md. 3
• Karayolları Trafik Yönetmeliği, md. 75
• Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik, Ek I 1.3.5, Ek IV 2.5
• Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik, geçici md. 9
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 9